Vụ khai trừ trụ trì chùa Cao Linh ở Hải Phòng: Lối thoát

Vụ khai trừ trụ trì chùa Cao Linh ở Hải Phòng: Lối thoát

Đi sâu vào vụ việc chùa Cao Linh mà trước đây, quyết định tẩn xuất (khai trừ) ĐĐ Thích Giác Nghiên của Thành hội Phật giáo Hải Phòng (THPGHP) đã làm ngỡ ngàng không ít kẻ ngoại cuộc. Nhưng giờ đây, qua đơn thư của Thượng tọa Thích Thanh Giác, phó Ban trị sự THPGHP, mới hiểu được lý do đằng sau sự quyết định.

Về mặt đệ tử, theo TT Thanh Giác nêu sáu nguyên nhân, chư tôn đức Thành hội yêu cầu TT Thanh Giác cố gắng giáo dục ĐĐ Giác Nghiên, nhưng không kết quả, để cuối cùng yêu cầu Giáo hội tẩn xuất ra khỏi Tăng đoàn, ra khỏi Giáo hội và yêu cầu các chùa không chấp chứa.

1/ Phát ngôn coi thường chư Tăng trong Thành hội – không dẫn chứng phát ngôn thế nào là coi thường chư Tăng; đây có phải lý do chánh đáng để tẩn xuất một trụ trì?

2/ Việc xây dựng các công trình phụ cận không phù hợp với truyền thống kiến trúc văn hóa Phật giáo và dân tộc. – Thế nào là kiến trúc phụ cận hợp và không phù hợp với văn hóa PG và dân tộc? một lý do mơ hồ như thế để tẩn xuất một tu sĩ ra khỏi tăng đoàn?

3/ Bán đất để mồ mả giá cả gây dư luận xấu – không trưng dẫn chứng từ về dư luận xấu – đây có phải lý do chính đáng để tẩn xuất một tu sĩ có trình độ, hợp lòng dân, ra khỏi Phật giáo?

4/ Độ người xuất gia, truyền giới phi pháp. Thế nào là độ người xuất gia phi pháp? Không dẫn chứng. Truyền giới nào gọi là hợp pháp và phi pháp, cũng không nói cụ thể. Nếu đây là việc làm sai giới luật, không thể lấy đó mà tẩn xuất. Giới luật thuộc tín ngưỡng tôn giáo chứ không thuộc lãnh vực hành chánh tôn giáo, không thể dùng hành chánh để khiển trừ về sai phạm giới luật. Đây là việc làm sai nguyên tắc, một chức sắc giáo hội không nắm vững nguyên tắc, một tu sĩ từng làm thầy của nhiều đệ tử không nắm vững luật nghi, việc dạy đệ tử như thế bảo sao đệ tử không giỏi hơn thầy? Với lý do nầy, không thể ra quyết định tẩn xuất.

5/ Mở niệm Phật đường tại tư gia. Lại thêm một vớ vẫn, biểu lộ sự hiểu biết yếu kém của một thầy tu thiếu cập nhật và linh hoạt trong xã hội ngày nay. Mở niệm Phật đường tại gia là một trọng tội? Hiến chương, nội quy Tăng sự, pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo, điều khoản nào cấm mở niệm Phật đường tại gia? Trong khi Tin Lành có hội Thánh tại gia, một hình thức truyền đạo linh động đa dạng, thì một tu sĩ Phật giáo mở niệm Phật đường tại gia lại là một tội phạm pháp? Lý do vu vơ như thế mà đòi tẩn xuất một tu sĩ trẻ năng động như thầy Giác Nghiên?

6/ Mở các phòng phát hành văn hóa phẩm Phật giáo. Đây là một sai phạm luật pháp hay vi phạm nội quy Tăng sự, đi ngược hiến chương Giáo hội hay Pháp lệnh tôn giáo? Chuyện như thế mà đòi tẩn xuất ra khỏi Tăng đoàn, đòi đưa về địa phương quản chế và cấm không cho bất cứ chùa nào dung chứa? Mới là Ban trị sự (BTS) của một Thành hội đã to quyền như thế, nếu là Trung ương, chắc thiên hạ khó sống bởi chuyên quyền lạm chức của các sư hiện nay.

Qua đơn trình bày của thầy Thanh Giác đã là vấn đề con kiến, thế mà BTS THPGHP biến thành con voi đòi triệt hạ cho thân bại danh liệt một mầm non của Phật giáo có trình độ, có óc sáng tạo và năng động làm cho địa phương nở mày nở mặt, tạo được uy tín với quần chúng Phật tử. Chẳng lẽ toàn BTS THPGHP đều có nhận thức và trình độ non kém như sư Thanh Giác, tự ái vì đệ tử giỏi hơn thầy???

Ông bà thường bảo: "Trong nhà đóng cửa bảo nhau." Nếu con cháu xấu thì cha mẹ đẹp mặt ư? Thầy Giác Nghiên không những chẳng xấu mà còn tỏ ra có tài khi tiếp nhận một ngôi thảo am mang danh chùa, để vài năm sau biến thành Đại tùng lâm của PGHP, đáng ra sư Thanh Giác phải hãnh diện về một đệ tử như thế, và PGHP cũng tự hào trong tỉnh có một ngôi chùa bề thế, có một tu sĩ trẻ năng động như thế, lẽ nào chỉ vì 6 điều vu vơ của một thầy gọi là bổn sư, muốn triệt đệ tử vì tự ái, mà BTS ra quyết định một cách sai nguyên tắc hành chánh, thiếu tình đồng đạo, mất tính người cộng thêm ác ý “giết người không dao”.

Nếu thật sự thầy Giác Nghiên bị tẩn xuất, không được phép xuất gia (luật Phật không có điều cấm vô lý như thế), thầy ra đời do uất ức, bất mãn làm bậy thì có phải BTS THPGHP và thầy Thanh Giác là kẻ tiếp tay tạo sự cố không tốt??? Và nếu thầy ngã sang ngoại đạo để nhìn lại hành động thiếu tôn kính của chư Tăng như thế thì hậu quả sẽ thế nào? Phải chăng BTS đã cố tình đẩy người ra khỏi vòng tay mà đáng ra tôn giáo cần mở rộng vòng tay với lòng từ bi của nhà Phật.

Có lẽ do giây phút bốc đồng mà thầy giận trò, chém trò bằng lưỡi chứ không bằng sóng?

Riêng một đệ tử theo luật nhà Phật, dù Bổn sư có thế nào, đệ tử vẫn là người con trọn thảo thủ hiếu. Biết rằng thầy Giác Nghiên cũng từng thủ lễ sám hối, nhưng do bản ngã và tự ái dầy đặc, nên vắng lòng từ ở những bậc thầy của mình. Thầy Giác Nghiên đành phải đệ đơn kêu oan đến các cấp chính quyền. Chuyện trong nhà không giải quyết được để nhờ người ngoài can thiệp, phải chăng là một sự hãnh diện của các trưởng tử Như Lai đang nắm quyền cao chức trọng?

Việc gì cũng có cách giải quyết, khác nhau là giải quyết có tình có lý hay không mà thôi. Một thầy tu không giận qua đêm, việc chùa Cao Linh bị thầy Thanh Giác giận đã mấy năm rồi?

Một đứa con ăn trộm, cha mẹ không nỡ để xóm làng biết, ngược lại việc làm sai quấy của BTS và là một thầy Bản sư lại rao báng cho thiên hạ đều biết, phải chăng đó là sự khôn ngoan trí tuệ của một tu sĩ. Chưa bao giờ nghe tín đồ ngoại giáo tố khổ tu sĩ của họ chứ chưa nói nội bộ tu sĩ tố khổ lẫn nhau, không phải họ thánh thiện nhưng họ biết tỏ ra thánh thiện trước quần chúng.

Thiết nghĩ, cũng chưa muộn, BTS THPGHP nên tạo điều kiện tác pháp Yết ma, có mặt chư Tăng trong tỉnh, nêu tình trạng của thầy Giác Nghiên để chư Tăng thẩm xét có đáng tội chăng, và nếu là tội, phải xử thế nào còn mang hạt giống Bồ đề chứ không thể hành xử như xã hội đen. Bằng nếu thầy Giác Nghiên không đáng tội, tạo điều kiện cho thầy học hỏi những thất bại trong cung cách xử sự mà có lẽ, tuổi trẻ không tránh khỏi cao ngạo ngầm ngầm do có ăn học. Thầy Giác Nghiên hãy đến từng chùa đảnh lễ sám hối những oan nghiệt đeo mang, phát lồ tâm nguyện có thể lay động tâm từ của đại chúng.

Một trụ trì có quyền quyết định hưng suy của ngôi tọa chủ, không nhất thiết phải được phép của thầy Bổn sư hay của Giáo hội nếu việc chỉnh trang nằm trong phạm vi trách nhiệm cho phép. Tuy nhiên, việc bán đất chùa làm nghĩa trang để có tiền xây dựng Tam Bảo có thể chấp nhận với điều kiện nghĩa trang phải xa nơi thờ phượng để tránh bất tịnh của âm khí. Các tháp cốt đứng dọc hai bên đường dẫn vô chùa trông thật thẩm mỹ nếu là tháp không thờ cốt như thầy Giác Nghiên rao giá, bằng ngược lại, đây là việc làm thiếu uy nghiêm tôn kính đối với Tam bảo, kể cả linh cốt. Tuổi trẻ không tránh khỏi sai phạm, biết ăn năn sám hối vẫn tốt hơn tính cố chấp của người lớn.

Nếu BTS không thể giải quyết, nhờ đến Ban thường trực Hội đồng Trị sự Trung ương quyết định bằng một cuộc triệu tập bất thường. Đây là việc thuần túy tôn giáo, không nhất thiết có sự can thiệp của chính quyền.

Có thể bậc tôn túc đáng kính có uy tín với chư Tăng và BTS PG tỉnh đứng ra hòa giải giữa thầy Giác Nghiên và BTS, tìm một lối thoát để BTS không khó xử, đồng thời tạo điều kiện để thầy Giác Nghiên tiếp tục phục vụ phật sự tại địa phương. Hai bên hãy nghĩ đến tiền đồ đạo Pháp hơn là tự ái và quyền lợi vặt.

Phật tử không thể an lòng nếu chư Tăng là bậc lãnh đạo tâm linh vẫn còn mang tính hục hặc mà ngoài xã hội đã không thiếu. Chư Tăng khác thế tục là lòng độ lượng và tính hoan hỷ để làm nơi nương tựa cho tín đồ.

Minh Mẫn (28/8/2012)

LẠM DỤNG CHỨC QUYỀN CƯỚP CHÙA

LẠM DỤNG CHỨC QUYỀN CƯỚP CHÙA

Qua sự kiện chùa Phúc Lâm đưa tin: Hải Phòng: Vì sao một Đại Đức trụ trì phải kêu cứu thấu đến "Cửu trùng"? Có lẽ đây không phải là hiện tượng duy nhất xẩy ra tại Hải Phòng; mà cũng đã từng xẩy ra ở nhiều tỉnh thành khác trong cả nước.

Năm ngoái, Ban Tri Sự Phật giáo Phú Yên đã tẩn xuất ĐĐ Thích Nguyên Nguyện bằng sự hợp tác với các cơ quan chức năng, phóng loa suốt nửa tháng, họp dân lên án, đem lực lượng vũ trang, lôi kéo ĐĐ Nguyên Nguyện, vất đồ đạt ra ngoài, khóa chùa Từ Ân để giao cho vị khác. Mặc dù quần chúng phản đối, nhưng cách hành xử dùng lực lượng công an, dân phòng, như bao vây tiêu diệt địch trong thời chiến đối với một tu sĩ tay không.

Giờ đây, chùa Thanh Lương cũng thuộc Phú Yên, huyện Tuy An, xã An Chấn cũng lâm vào tình trạng bị BTS cướp để giao lại cho những vị “đủ tiêu chuẩn thủ tục đầu tiên”, với lý do: ĐĐ Quảng Ngộ không tham gia Giáo Hội và thời gian làm trụ trì 5 năm đã mãn.

Cũng nhắc lại những năm trước đây, một tượng Phật Quán Âm bằng gỗ quý, trôi giạt từ biển, quần chúng thỉnh về chùa thờ, BTS yêu cầu chùa giao lại cho BTS để chuyển nhượng cho công ty du lịch Sao Việt; nhưng thầy Quảng Ngộ và quần chúng Phật tử không đồng. Từ đó, giữa BTS và thầy Quảng Ngộ luôn có mối bất hòa. Chủ động là thầy Nguyên Đức phó Ban thường trực thao túng cả HT Tâm Thủy, trưởng BTSPG Phú Yên.

Thật tình mà xét, một tu sĩ thuộc sự quản lý của Giáo Hội địa phương bảo là không tham gia Phật sự là chuyện vô lý. Hiến chương Giáo Hội, nội quy ban Tăng Sự và kể cả Pháp Lệnh tín ngưỡng không hề quy định thời hạn trụ trì 5 năm như BTS Phú Yên đã ban hành.

Một số nơi, chức sắc Phật giáo lạm dụng quyền hành, dựa vào Ban Tôn Giáo, Ban Nội Vụ, Mặt trận áp chế tu sĩ với những lý do vu vơ. Cho dù một tu sĩ sai phạm giới luật hay phạm pháp nhà nước, cũng chưa cần phải tẩn xuất nếu quá ba lần giáo dục kiểm điểm sám hối mà không biết phục thiện. Khi tẩn xuất, địa phương cũng như giáo hội không có trách nhiệm tìm nơi cư trú cho họ, để họ phải lang thang như kẻ không nhà. Đây là việc làm thiếu trách nhiệm, thiếu dân chủ và thiếu tình người. Yêu cầu giáo hội trung ương cũng như Bộ Nội Vụ, Ban Tôn Giáo chính phủ, Mặt trận tổ quốc phải quán triệt cho các cấp chức sắc Phật giáo về quyền hạn trong phạm vi Hiến chương, nội quy Tăng sự, không được hành xử quá quyền hạn cho phép, đẩy những tu sĩ thế cô vào con đường cùng.

ĐĐ. T. Giác Nghiên chùa Cao Linh cũng là một trong những nạn nhân như ĐĐ Nguyên Nguyện và hiện giờ là ĐĐ Quảng Ngộ trụ trì chùa Thanh Lương, do các chức sắc lạm quyền đẩy nạn nhân xách gói ra đi, mà bao năm qua, quý vị nầy đã bỏ công sức tu tạo cơ sở và hướng dẫn quần chúng tu tập đạo đức một cách ổn định. Chả lẽ ngoài xã hội có những chuyện bất cập, trong đạo, nguời tu không biết thương nhau, bậc trưởng thượng lại đè ép Tăng trẻ chỉ vì tự ái và quyền lợi vặt???

Đừng tạo một tiền lệ để Giáo Hội không còn là tổ chức tâm linh cho thế tục noi theo!

MINH MẪN

24/8/2012

MIỀN VĨNH NGHIÊM

MIỀN VĨNH NGHIÊM

Miền Vĩnh Nghiêm là tên gọi cho cộng đồng Phật giáo miền Bắc sống trong Nam, sau 1964 Phật giáo thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, chia vùng hành chánh theo từng miền:

1. Miền Vạn Hạnh: Bắc duyên hải Trung phần từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi, trụ sở ở Huế

2. Miền Liễu Quán: Nam duyên hải Trung phần từ Bình Định đến Bình Thuận, trụ sở ở Quy Nhơn

3. Miền Khuông Việt: Cao nguyên Trung phần từ Kontum đến Quảng Đức, trụ sở ở Ban Mê Thuột

4. Miền Khánh Hòa: Miền Đông Nam phần từ Bình Tuy lên Phước Long, Tây Ninh xuống đến Gia Định

5. Miền Huệ Quang: Miền Tây Nam phần Tiền Giang

6. Miền Khánh Anh: Miền Tây Nam phần Hậu Giang

7. Miền Quảng Đức: Thủ đô Sài Gòn, trực thuộc Viện Hóa Đạo

8. Miền Vĩnh Nghiêm: Phật tử Miền Bắc di cư và đại diện cho cả Miền Bắc

Đây là kết quả cuộc họp liên tục và cân nhắc của Phật giáo lúc bấy giờ sau khi nhà Ngô sụp đổ. Cuộc họp bắt đầu từ ngày 31 Tháng Chạp năm 1963 tại chùa Xá Lợi, Sài Gòn với:

1. Ủy ban Liên phái Phật Giáo: Thượng Tọa Thích Tâm Châu

2. Giáo hội Tăng già Bắc Việt: Thượng Tọa Thích Tâm Giác

3. Thiền tịnh Ðạo tràng: Thượng Tọa Thích Minh Trực

4. Giáo hội Nguyên Thủy Việt Nam: Thượng Tọa Thích Pháp Tri

5. Giáo hội Theravada: Lục Cả Lâm Em

6. Giáo hội Tăng già Bắc Việt tại miền Nam: Thượng Tọa Thích Thanh Thái

7. Giáo hội Tăng già Trung phần: Thượng Tọa Thích Huyền Quang

8. Giáo hội Tăng già Nam Việt: Thượng Tọa Thích Thiện Hoa

9. Hội Phật học Nam Việt: cư sĩ Chánh Trí Mai Thọ Truyền

10. Hội Phật giáo Nguyên thủy: cư sĩ Nguyễn Văn Hiếu

11. Hội Phật giáo Trung phần: Thượng Tọa Thích Trí Quang

12. Hội Việt Nam Phật giáo: cư sĩ Vũ Bảo Vinh

13. Ðại diện Phật tử Theravada: cư sĩ Sơn Thái Nguyên.

Như vậy, trên phương diện lãnh thổ, các Miền quy định địa dư rõ ràng, riêng Miền Vĩnh Nghiêm chỉ là danh nghĩa dành cho cộng đồng Phật tử miền Bắc đang sống trong Nam đại diện cho phía Bắc, vì quần chúng Phật tử miền Bắc có mặt tất cả khắp phía Nam, không có địa giới rõ ràng; tuy là đại diện cho Phật tử phía Bắc, nhưng không liên lạc với phía Bắc. Vì vậy gọi là miền Vĩnh Nghiêm là miền lơ lửng giữa 7 miền còn lại. Tuy nhiên, nề nếp sinh hoạt tôn giáo và cơ sở vật chất vẫn là một thực tại. Miền Vĩnh Nghiêm lúc bấy giờ do cố HT. T. Tâm Giác làm chánh đại diện.

Nhân sự:

Trước 1975, lúc bấy giờ, chư Tăng Miền Vĩnh Nghiêm, hay nói cách khác là chư tôn đức miền Bắc vẫn có một trọng lượng đáng kể trong tổ chức GHPGVNTN, tuy ít. Cố Hòa Thượng Thích Thanh Kiểm, cố Hòa Thượng Thích Tâm Giác, HT. T.Thanh Long, cố HT T. Quảng Long, cố HT. T. Đức Nhuận, HT T. Tâm Châu, HT. T. Quảng Độ, HT. T. Đức Nghiệp, HT. T. Quảng Thiệp, HT. T. Giác Đức… là những gương mặt sáng giá trong tổ chức GHPGVNTN đủ đại diện cho cộng đồng Phật giáo miền Bắc sinh hoạt tại miền Nam. Các Ngài đã góp công rất lớn cho việc phục hoạt tổ chức Phật giáo Việt Nam sau 1963.

Về phía Bắc, chùa tổ Vĩnh Nghiêm, trong thời chiến, thiếu nhân sự thừa kế, một số chư Tăng phải xếp cà sa khoác chiến bào, vì vậy một thời gian dài tổ đình Vĩnh Nghiêm Bắc Giang thiếu bóng tu sĩ, kể từ lúc tổ Thanh Hanh (1838 – 1936) cố Thiền gia Pháp chủ phía Bắc có công lớn trong phong trào chấn hưng Phật giáo của thế kỷ 20, viên tịch.

Sau 1982, GHPGVN ra đời, khu vực hành chánh đã xóa tên miền Vĩnh Nghiêm cũng như các miền khác, chỉ còn danh xưng Ban Trị Sự Phật Giáo song song với cơ cấu hành chánh của nhà nước; Riêng Vĩnh Nghiêm được phục hoạt danh xưng như một dòng phái khởi nguồn từ dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử thời Trần Nhân Tông, hay còn gọi là Tam Tổ Trúc Lâm Yên Tử, từ đây, nhân sự của dòng Vĩnh Nghiêm cũng được gia tăng theo chiều dài lịch sử.

Nếu đệ tam Tổ Huyền Quang chấn hưng dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử, phát xuất mạch nguồn từ thiền sư Hiện Quang (đời thứ 15 dòng Vô Ngôn Thông) lấy chùa La (Vĩnh Nghiêm) Bắc Ninh làm cơ sở khởi đầu, thì ngày nay, Vĩnh Nghiêm tại Bắc Giang trở thành trung tâm du lịch tâm linh, có bề dày lịch sử về cơ sở đào tạo Tăng tài đầu tiên của đất nước, có lối kiên trúc đậm nét đặc trưng miền Bắc cổ; nằm ở vị trí non nước hữu tình về mặt cảnh quan, mà còn chiếm vị trí địa linh làm nẩy nở một thời dòng Thiền thuần Việt.

Cơ sở:

Tuy được xây dựng từ thời Lý, nhưng mãi đến đời Trần, vua Trần Nhân Tông và các đồ đệ chọn chùa La làm cơ sở hoằng pháp. Từ đó, Vĩnh Nghiêm mới đi vào lịch sử gắn liền với Thiền phái Trúc Lâm. Kể từ khi Trúc Lâm Đại Đầu Đà Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông, cùng 2 đệ tử Pháp Loa và Huyền Quang sáng lập phái Thiền tông hay còn gọi là dòng thiền Trúc Lâm Tam tổ, (kết hợp ba dòng Thiền trước đó: Tỳ Ni Đa Lưu Chi - Vô Ngôn Thông và Thảo Đường) mở mang hệ thống chùa tháp dọc theo hai sườn dãy Yên Tử, từ đó lan tỏa xuống vùng đồng bằng Bắc bộ. Trong đó chùa Vĩnh Nghiêm (còn gọi là chùa La) và vùng Yên Tử trở thành trung tâm đào tạo Tăng tài cho toàn quốc. Vua Trần Nhân Tông thọ giới tại chùa Vĩnh Nghiêm đầu tiên. Sau đó Pháp Loa kế nhiệm trụ trì, khi Pháp Loa viên tịch, Thiền sư Huyền Quang kế thế thủ tọa, từ đây dòng thiền Trúc Lâm phát triển lớn mạnh. Phát xuất từ chùa La (Vĩnh Nghiêm), hình thành một giáo hội chính thống, có chủ trương, có tổ chức hành chánh, phong hàm giáo phẩm, có điệp đàn Tăng tịch. Lần đầu tiên Phật giáo có trường đào tạo tu sĩ, có khuynh hướng giáo dục rõ ràng.

Tuy nhiên, sau khi Thiền phái Trúc Lâm phát triển sâu rộng qua nhiều thời kỳ, Vĩnh Nghiêm không còn được xem thuộc trường phái Trúc Lâm Yên Tử, mà tự thân là một dòng biệt lập, mãi đến ngày nay. Dòng Vĩnh Nghiêm truyền thừa trên 800 năm, không mang một sắc thái thiền của Trúc Lâm Tam tổ, và thời gian cận đại, sinh hoạt Thiền môn của dòng Vĩnh Nghiêm không khác với các sinh hoạt của những thiền môn trong cả nước, Thiền Mật Tịnh dung thông.

Ngày nay, dòng Trúc Lâm Yên Tử do Hòa Thượng T. Thanh Từ hướng dẫn, lần lượt phục hồi và kiến tạo các cơ sở Trúc Lâm. Trong đó, tại Bắc Giang, Trúc Lâm Phượng Hoàng tại vùng đất Nham Biền, không xa chùa La, được hưng công một cách bề thế, có nghĩa, chùa Vĩnh Nghiêm không còn nằm trong hệ thống Trúc Lâm hiện nay.

Năm 1964, HT. T. Tâm Giác cùng HT. T. Thanh Kiểm đứng ra xây dựng chùa Vĩnh Nghiêm tại Saigon, trên đường Công Lý mà hiện nay là Nam Kỳ Khởi Nghĩa, do kỹ sư Bùi Văn Tố và Nguyễn Bá Lăng thiết kế xây dựng. Kế thế cố HT Trụ Trì Thích Thanh Kiểm, hiện nay là TT. T. Thanh Phong. Đây được xem là tổ đình Vĩnh Nghiêm phía Nam. Hàng ngày có hàng trăm du khách tham quan, mỗi đại lễ, có hàng vạn Phật tử tham dự; không những tổ đình Vĩnh Nghiêm đại diện cho dòng phái phía Nam mà còn là nơi du lịch nổi tiếng. Nơi đây có nhiều sinh hoạt gắn liền với xã hội và tín ngưỡng, tạo một uy tín vững vàng trong giới Phật giáo hiện nay.

Sau năm 1975, một số Tăng sĩ thành lập các nhánh Vĩnh Nghiêm như ở Mỹ do HT. T. Minh Thông chủ tạo. Tại Tiệp Khắc do một nhóm Phật tử tạo lập. Bên Úc, vùng Sydney có Vĩnh Nghiêm của TT. T. Viên Chơn sáng lập vào thập niên 80s. Thiền viện Vĩnh Nghiêm- Vũng Tàu do ĐĐ. T. Phúc Hải trụ trì. Tu viện Vĩnh Nghiêm quận 12 TP HCM do TT. T. Thanh Phong chủ tạo. Chùa Vĩnh Nghiêm Thành Phố Nürnberg, bang Bayern, C.H.L.B Đức-ÂU CHÂU hình thành năm 2009. Hiện phía Nam có trên 80 cơ sở thuộc dòng Vĩnh Nghiêm, và trên 500 Tăng Ni đang tu học khắp phía Nam, chưa kể số lượng tu sĩ và cơ sở vật chất từ Quảng Bình trở ra Bắc.

Một vài chùa miền Nam có liên đới với Phật tử miền Bắc trước đây, được xem là cơ sở dòng Vĩnh Nghiêm như chùa Giác Minh, chùa Từ Quang, chùa Phúc Lâm Biên Hòa, chùa Phổ Minh Tây Nguyên… hiện vẫn sinh hoạt không lệ thuộc dòng phái mà tiếp xúc, vẫn có nét riêng của Phật giáo phía Bắc.

Ảnh hưởng tâm linh:

Tuy dòng phái Vĩnh Nghiêm sau khi tách khỏi ảnh hưởng Thiền phái Trúc Lâm, nhưng tinh thần tu tập và gắn kết với cộng đồng xã hội vẫn không khác với chủ trương của Trúc Lâm Tam tổ. Những Thiền sư kế thừa dòng thiền Trúc Lâm vẫn lấy tôn chỉ: “Giáo ngoại biệt truyền, bất lập văn tự, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật” làm chủ đạo. Ngài linh động kết hợp giảng kinh thuyết pháp, mà các dòng phái trước kia chuyển ẩn dật, cách biệt xã hội, thì Thiền Trúc Lâm chứng minh cho thấy “Đạo đời viên dung” Phật pháp bất ly thế gian pháp. Trong thời chiến cũng như lúc thanh bình, chư Tăng thuộc dòng Vĩnh Nghiêm cũng từng tham gia mọi công ích, kể cả xếp cà sa khoác chiến bào để làm tròn bổn phận công dân. Thậm chí, thời kỳ này Hòa Thượng Thích Tâm Duyệt là người trực tiếp chèo đò chở cán bộ, bộ đội trên bến đò La qua sông Lục Nam. Sư Duyệt được Nhà nước tặng Huân chương vì đã có công trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước. Công tác xã hội ngày nay, chư Tăng dòng Vĩnh Nghiêm nói chung, TT. Thanh Phong phía Nam và TT. T. Thanh Vịnh, trụ trì tổ đình phía Bắc nhiệt tâm trong mọi công tác xã hội và hậu thuẫn cho giáo hội trong mọi sinh hoạt liên hệ đến kinh tế.

Vĩnh Nghiêm Bắc Giang là một cơ sở có nhiều vinh hạnh được chư danh Tăng thạc đức làm tọa chủ. Người đầu tiên là Thiền sư Vạn Hạnh, kế đến là Ngài Đạo An, ngài Minh Tâm, ngài Bảo Tánh và ngài Huệ Quang (tức vua Lý Huệ Tông). Từ đó, các vua chúa, quần thần đều hướng về Vĩnh Nghiêm, nhất là khi Trúc Lâm đặt cở sở phát huy thiền phái của mình tại Vĩnh Nghiêm, nghiễm nhiên chùa La trở thành trụ cột cho Phật giáo thời bấy giờ, tiếp nối các danh Tăng về thủ tọa. Đến năm 1930, thế kỷ 20, Hòa Thượng T. Thanh Hanh, đệ nhất Pháp chủ thiền gia phía Bắc, rồi đệ nhị pháp chủ là Hòa Thượng T. Mật Ứng, HT. T. Quảng Duyệt, HT. T. Đức Nhuận đều xem Vĩnh Nghiêm là Già Lam Tổ đình cho Tăng ni an cư bốn mùa. Hiện nay là TT. T.Thanh Vịnh thủ tọa.

Ngoài ra, chùa Vĩnh Nghiêm thủ đắc kho mộc thư được ấn bản từ thời cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19 gồm nhiều thể loại như kinh, luật luận, thi phú, sách thuốc và chú giảng… được Unesco công nhận là di sản thế giới.

Tổ đình Vĩnh Nghiêm miền Nam, tuy phát triển cơ sở vật chất, vẫn mang tầm vóc tâm linh, thổi hồn vào để duy trì tinh thần Phật giáo qua các cơ sở vật chất như bảo tháp để lưu tồn ân đức của chư vị tiền bối có công với dòng phái. Phía Bắc, tổ đình cũng không làm mất dáng vẻ cổ kính mặc dù nhiêu lần tu tạo tái thiết. Cho dù nơi đâu, cơ sở vật chất của dòng Vĩnh Nghiêm vẫn còn phảng phất nét văn hóa Phật giáo một thời của miền Bắc. Đó là nét đặc thù mà ngoài dòng phái Vĩnh Nghiêm, hiện nay chưa có dòng phái nào tồn tại lâu dài trên đất nước phía Bắc còn duy trì được văn hóa cá biệt của mình. Phải chăng, văn hóa tâm linh của dòng phái đã giúp chư Tăng bảo tồn được sắc thái đó?

Tập quán:

Hầu hết các chùa phía Bắc ảnh hưởng nặng Tam tòa Tứ phủ, vì thế, chư Tăng ít nhiều cũng phải biết nghi pháp hầu đồng. Đền miếu chùa đình là một quần thể văn hóa tín ngưỡng của miền Bắc. Từ ngày thành lập GHPGVN, chư Tăng giảm dần việc cúng sao giải hạn, đốt vàng mã. Tuy nhiên, quần chúng vẫn khó mà thay đổi. Một số tu sĩ trẻ được đào tạo từ học viện, phần nào ý thức và phân biệt được giữa tín ngưỡng truyền thống dân tộc và tín ngưỡng tâm linh Phật giáo, nhưng các trụ trì vẫn không thoát khỏi sự chi phối của quần chúng về tập quán Thần Phật. Trụ trì không biết hầu đồng múa rỗi thì khó mà được quần chúng yểm trợ. Chư Tăng dòng Vĩnh Nghiêm cũng thế, nhưng sinh hoạt tín ngưỡng dòng Vĩnh Nghiêm hiện nay có nhiều thay đổi hơn xưa. Đặc biệt, tuy nhập thế thời đại, chư Tăng được trang bị kiến thức tối thiểu, nhiều vị được du học, khi về lãnh sứ mạng hoằng pháp, hành đạo, vẫn giữ được nét truyền thống cổ về kiến trúc, duy trì được Tăng phong dòng phái mà không bị lỗi thời với hiện đại. Tuy thích nghi với thời đại về kiến thức, về kiến trúc, về sinh hoạt xã hội mà vẫn giữ được nét cổ kính của dòng phái do nhiều đời danh sư truyền đăng tục diệm. Tập quán sinh hoạt thiền môn phía Bắc vẫn không bỏ, nhưng cập nhật văn minh hiện đại vẫn có thừa. Nhất là chư Tăng phía Bắc được duy trì tập quán bởi quần chúng miền Bắc vẫn chưa nhạt nhòa nếp sống cổ xưa, đòi hỏi chư Tăng phải giữ được tập quán thiền môn mà hàng ngàn năm, phía Bắc từng là chiếc nôi của đạo Phật. Cái khó hiện nay của chư Tăng nói chung trong thời kinh tế thị trường, đòi hỏi phải thích nghi thời đại mà không phụ lòng nhu cầu tâm linh cổ xưa quần chúng miền Bắc. Tập quán vẫn là chiếc vành để giữ miệng thúng đạo đức tín ngưỡng được vững vàng hơn.

Tuy nhiên, chư Tăng dòng Vĩnh Nghiêm ở phía Nam tương đối ít bị ràng buộc bởi tập quán cổ thời, họ đã hòa nhập với nếp sinh hoạt phía Nam một cách uyển chuyển, tuy không đánh mất gốc cổ truyền, nhưng cũng không đi quá xa về Tăng phong đạo cách của Thiền môn.

Tóm lại, cùng với sự phát triển chung của Phật giáo, giòng thiền Trúc Lâm đang khôi phục cơ sở vật chất chưa đồng bộ với tăng trưởng tâm linh, tuy gọi là giòng thiền Trúc Lâm Yên Tử, chưa cung cấp cho văn học Phật giáo Việt Nam hiện tại một nội chất đặc thù của Thiền phái ngoài danh xưng và các đời truyền thừa phả hệ của chư Thiền sư, chưa làm nổi bậc một pháp hành đặc thù như Tam Tổ đương thời, tuy nhiên khôi phục tinh thần Trúc Lâm trên cơ sở vật chất cũng là điểm tựa cho tinh thần dân tộc một thời được hưng phấn bởi giòng thiền Phật giáo Việt Nam duy nhất. Song song với sự phát triển của dòng Trúc Lâm khi tách biệt hẳn cơ sở chùa Đức La (Vĩnh Nghiêm Bắc Giang), dòng Vĩnh nghiêm vẫn duy trì được tông phong và âm thầm phát triển. Tuy dòng Vĩnh Nghiêm mang tính truyền thừa của tiền hiền liệt tổ, dẫu sao vẫn còn duy trì tầm vóc một thời mà những chi phái khác có tên tuổi như Thảo Đường, Vô Ngôn Thông, Tỳ Ni Đa Lưu Chi, Liễu Quán, Thiên Thai giáo quán tông… đã vắng mất hệ thống tổ chức truyền thừa. Lâm Tế và Tào Động cũng chỉ còn trên phả hệ mà không có truyền thống tục diệm rõ ràng. Ngày nay, dòng thiền của Ngài Duy Lực còn quá mới mẻ, chưa phát triển sâu rộng, chưa thành một dòng phái có tầm vóc, vì thế, dòng Vĩnh Nghiêm hiển nhiên có một vị trí tương xứng trong cộng đồng sinh hoạt của Phật giáo trong và ngoài nước hiện nay.

Dòng Vĩnh Nghiêm, ngoài cơ sở vật chất và lượng số Tăng Ni khá lớn. Phả hệ tương đối tồn tục, nhưng sắc thái tâm linh vẫn chưa có một hương vị đặc thù nào để sử gia có thể phân biệt dòng Vĩnh Nghiêm khác với các giáo hệ đương đại mà Nhật Bản, Cao ly có một ranh giới rõ ràng cho các dòng phái.

Dẫu sao, qua bao biến thiên lịch sử, dòng phái Vĩnh Nghiêm vẫn có chỗ đứng thực sự trong giáo sử cận đại, song song đó, các trường phái nổi danh một thời nay cũng chỉ còn trên những trang sử quá độ của Phật giáo Việt Nam.

Miền Vĩnh Nghiêm hay dòng Vĩnh Nghiêm cũng chỉ là tên gọi cho sự liên tưởng một thời, dành cho chư Tăng Ni Phật tử từng hãnh diện chùa Tổ vốn là nguồn gốc phát xuất cho một trang sử oai hùng của dân tộc và Phật giáo từ thời Trần khai nguyên Thiền phái nước Việt. Đất nước bao lần thay ngôi đổi chủ, thể chế chính trị bao lần mang màu sắc khác nhau, nhưng Vĩnh Nghiêm vẫn là dòng phái tồn tại song hành với sự tồn tại của Phật giáo Việt Nam.

MINH MẪN

21/8/2012

LẠI VỤ VIỆC CỦA ĐĐ TÂM MẪN

Suốt tuần nay, trên các trang mạng xôn xao về hành động côn đồ của những thanh niên đi theo thầy Tâm Mẫn, và chỉ thuần túy việc hành hung người dân, thế nhưng, báo GDVN – Lê Ngọc Dương Cẩm thực hiện, lại lái sang hành trạng của thầy Tâm Mẫn để làm nhạt nhòa điểm chính mà quần chúng đang quan tâm về hành động của thanh niên côn đồ đó. Mục đích như thế để làm gì?

Thầy Tâm Từ, phó trụ trì chùa Hoằng Pháp đã xác nhận nhân thân và hành trạng của thầy Tâm Mẫn đều đáng kính và không sai tinh thần Phật pháp, không vượt quy tắc của chùa khi xuất gia, thì vấn đề quá khứ của một nhân thân không cần phải vạch lá tìm sâu như tác giả báo GDVN đưa ra.

- Xin lỗi Đại đức trước khi đặt câu hỏi cuối cùng này. Có một số thông tin bất lợi cho thầy Tâm Mẫn đang lan truyền trên mạng: Trước khi xuất gia, thầy Tâm Mẫn có một thời lầm lỗi, sống chung với dân “anh, chị”. Thêm một thông tin khác: Thầy Tâm Mẫn đã từng là một bác sĩ nhưng do tắc trách làm chết bệnh nhân... Đại đức có ý kiến gì trước những thông tin này?

Thông tin từ báo nào nêu ra thầy TM có một thời lầm lỗi sống chung với dân “anh chị”, mà đã là dân anh chị tức bản chất giang hồ thì sao lại là một bác sĩ??? Có phải mâu thuẫn? Cho dù thật sự như thế, đó là chuyện quá khứ của một người bình thường, bây giờ người xuất gia, sống đúng tinh thần Phật pháp mới là điều cần quan tâm. Ai không có quá khứ sai lầm? Nếu đặt quá khứ làm tiêu chuẩn thì làm sao đức Phật độ cho ngài Vô Não từng giết hàng trăm người? Và ngài cũng từng độ cho bao kỹ nữ trở thành người thánh thiện hoàn lương? Ngay cả giáo hội Thiên Chúa, hiện tại, tuy Vũ Thành An, một nhạc sĩ nổi tiếng, mang tai tiếng hại nhiều tù nhân cải tạo, thế mà vẫn chấp nhận Vũ Thành An vào cộng đồng tu sĩ Kito giáo La Mã??? Phải chăng quá khứ không là vấn đề khi hiện tại con người biết hướng thiện. Tôn giáo luôn dang tay đón nhận kẻ hoàn lương, tại sao cứ phải vạch trần quá khứ ba đời theo kiểu chính trị trần tục? Với mục đích gì??? GDVN lại dùng từ: “chuyến hành đạo theo cách mỗi bước đi, mỗi bước lạy” xuất gia”- là gì? Lối viết tối nghĩa như vậy nên tác giả mới thấy đó là kiểu tu lạ lùng, Thầy Tâm Từ chùa Hoằng pháp đã trả lời rõ ràng đối với tác giả về công hạnh nầy, nên không cần phải giải thích cái hiểu lạ lùng của Lê Ngọc Dương Cầm nữa. Cái lạ lùng của tác giả về sự hiểu biết nông cạn đối với Phật giáo chưa bằng cái lạ lùng khi tác giả đưa vấn đề nhân thân của thầy Tâm Mẫn ra không cần thiết, trong lúc sự kiện chính là hành động côn đồ đánh dân. Thầy Tâm Mẫn âm thầm gần bốn năm qua đủ trả lời cho mọi người thấy nhân thân hiện tại của thầy, không cần bươi móc quá khứ. Thánh nhân nào không có quá khứ??? Tại sao tác giả không làm trong sạch hóa xã hội đối với những kẻ hung bạo mà cố tình làm nhơ bẩn hóa hành trạng của một bậc chân tu??? Đây là chủ trương của GDVN hay của cá nhân tác giả bài báo? Độc giả có quyền yêu cầu GDVN trả lời và xác định mục đích đưa những thông tin méo mó để đánh lạc hướng sự kiện với mục đích gì?

Đáng ra những chuyện không tốt đẹp của thanh niên côn đồ nầy nên khép lại để cơ quan chức năng làm sáng tỏ, ngược lại cố tình bươi móc bóp méo sự kiện để lái độc giả sang một chiều hướng phá hoại công hạnh của thầy Tâm Mẫn trên đoạn đường còn lại, đó là chức năng của người cầm bút hướng dư luận theo ác ý của mình? Hy vọng không một bài báo nào nữa nêu việc thầy Tâm Mẫn một cách vô lý như thế, nếu không muốn nêu những hành động côn đồ đáng trách của thanh niên tháp tùng kia.

MINH MẪN

21/8/2012

XÔN XAO

Mấy hôm nay, trên các trang mạng thông tin điện tử, cư dân mạng xôn xao về hành động côn đồ của những người tháp tùng theo thầy Tâm Mẫn, đánh người dân.

Dĩ nhiên cũng có rất nhiều người không thích Phật giáo, vì thế chuyện bịa đặt xuyên tạc việc hành trì của thầy Tâm Mẫn là điều không tránh khỏi. Việc phê phán khen chê, tự nó không làm tăng hay giảm giá trị thật của sự việc, giá trị thật nằm ngay chính bản thân của sự kiện, lời khen chê chỉ là lớp sơn phủ thêm bên ngoài để sự kiện thêm nhiều màu sắc!

Với thời gian gần bốn năm dãi dầu mưa nắng trên đoạn đường hơn hai nghìn km bằng thao tác lễ bái như thế, khó ai và chưa ai làm được tại Việt Nam, nếu không phát tâm dõng mãnh. Gọi là âm mưu hay chơi nổi, không cần phải thời gian dài như thế. Cũng không thể bảo do một thế lực, quyền lực nào đó đóng vai. Để làm gì? Được những gì? Vì thế vấn đề thầy Tâm Mẫn không cần phải đặt ra, chỉ thuần túy xem đó là một hạnh nguyện trong vô vàn mật hạnh của người tin Phật.

Trở lại vấn đề hành động côn đồ của những người tháp tùng. Chùa Hoằng Pháp không cử bất cứ ai theo thầy Tâm Mẫn để bảo vệ. Đi đến đâu là có Phật tử tại địa phương nơi đó yểm trợ. Có chăng là một người duy nhất mang hành trang tối thiểu cho cuộc viễn hành khổ hạnh của thầy Tâm Mẫn. Trên trang mạng đưa tin lý lịch tên Nhuận Hải (đầu cạo, lúc mặt áo nâu, lúc mặc áo thun trắng, từng tung chưởng, ném nón cối, mà clip không quay được người bị rượt đánh), cũng là vấn đề chưa được xác minh. Mọi người có quyền đặt vấn đề hành tung bất hảo của nhóm côn đồ tháp tùng theo thầy Tâm Mẫn, để làm gì, mục đích gì? Tự phát hay có thế lực phía sau? Nếu một thanh niên bình thường không thể rỗi công đi theo suốt đoạn đường dài, ngày này qua ngày nọ như thế mà không có công việc làm ăn lo cho gia đình. Nếu là người có nhiệt tâm hỗ trợ cho chuyến khổ hạnh của thầy Tâm Mẫn, thì không thể có hành động bôi bẩn nhà sư đang thể hiện đức kiên nhẫn, khiêm cung như thế. Chi phí ăn ở suốt đoạn đường và thời gian dài như thế, thầy Tâm Mẫn được quần chúng cúng dường, còn những cư sĩ đầu trọc, chi phí từ đâu để trú khách sạn? Nếu là một đại gia thì không ai đủ kiên nhẫn tháp tùng, không là đại gia, không là phật tử thì họ là ai, hẳn nhiên phải có ai đó chu cấp và bảo kê mới ngang ngược giữa phố thị đông người để xem thiên hạ chỉ bằng nắm đấm. Dĩ nhiên hành trạng của thầy Tâm Mẫn cũng như hành tung của kẻ tháp tùng, không qua mắt được cơ quan chức năng, thế tại sao hành động côn đồ thường xuyên xẩy ra suốt đoạn đường dài như thế mà không ai xử lý? Một sự tương phản cực kỳ khó hiểu giữa hai hành trạng cùng một chuyến đi có chuẩn bị cho một đoạn kết tốt đẹp? Ma vương quấy nhiễu Đường Tăng đã tạo một hào quang cho Huyền Trang khi thành đạt; liệu hành động côn đồ có làm sáng giá đức khiêm cung và sự kiên trì của thầy Tâm Mẫn hay sẽ làm cho hạnh nguyện của thầy bị nhuốm đen và kết thúc trong thất vọng? Thầy phát nguyện do khởi từ tâm Bồ Đề, thành phần côn đồ tháp tùng xuất phát từ đâu? Hẳn nhiên việc gì, hiện tượng gì cũng phải có mục đích, một tiêu điểm. Đó là điều mà mọi người cần biết về những kẻ tháp tùng một cách khó hiểu. Cho dù thế nào, ai cũng mong thầy đạt được mục đích cuối cùng ở non Yên Tử. Đoạn đường còn lại hy vọng sẽ sáng sủa, sạch sẽ hơn để tương xứng với công hạnh của một người xuất gia như thầy Tâm Mẫn.

Có Phật là có ma, có chánh phải có tà, đó là cặp song hành trong cuộc sống, nhưng không vì thế để tà lấn chánh, để ma giả Phật, làm mất niềm tin ít ỏi còn lại trong cuộc sống hiện nay.

MINH MẪN

20/8/2012

côn đồ tháp tùng nhà sư Tâm Mẫn

LẶNG BUỒN!!!

Vừa đọc tin: "Nhóm côn đồ tháp tùng nhà sư "nhất bộ nhất bái" vừa đuổi lãnh đạo Giáo hội Phật giáo VN". Thật choáng, và choáng hơn nữa khi biết nhóm nầy đã đánh nhiều người dân khi họ đến gần nhà sư thích Tâm Mẫn, trong đó, anh Cường ( trú tại xã Liên Mão, Tiên Du, Bắc Ninh) bị đánh tét đầu.

Đây không phải lần đầu tiên nhóm côn đồ nầy hành hung người dân ái mộ nhà sư “nhất bộ nhất bái”. Trên mạng, cũng từng đưa hình ảnh người cạo trọc tung chưởng ném nón cối, đá song phi người dân khi nhà sư Tâm Mẫn qua địa phận miền Trung.

Hình ảnh nhà sư khiêm hạ từng bước đi, chịu dầm mưa dãi nắng, kiên nhẫn suốt trên 2000km với thời gian gần 4 năm kiên trì, trở thành một biểu tượng đẹp cho hàng vạn người ngưỡng mộ; thế nhưng, ngược lại, những thành phần tháp tùng, đã có những hành động quá ư côn đồ, không thể xem đó là hộ đạo mà là phá đạo, phá hỏng hình ảnh đẹp của một hạnh nguyện khiêm cung. Họ là ai? Lấy quyền hành gì để bạo động với những cư dân ngưỡng mộ? Một Phật tử thuần thành yểm trợ nhà sư thì không thể có hành động côn đồ như thế. Sau lưng họ là ai? Dựa vào thế lực nào để hủy báng hình ảnh đáng kính của nhà sư Phật giáo như thế? Không phải lần đầu tiên mà rất nhiều lần hành xử thiếu văn hóa , thiếu đạo đức, thế mà họ vẫn ngang nhiên tồn tại. Điều nầy nhường câu trả lời cho các cơ quan chức năng.

Chỉ còn trên dưới 50km nữa là đến Yên Tử, một kết thúc cao đẹp trong lịch sử PGVN lần đầu tiên một nhà sư trẻ đã thể hiện hạnh nguyện kiên trì như thế. GHPGVN cũng nên đặt vấn đề nầy để làm sáng tỏ những hành động tương phản làm giảm giá trị hành trình một bước một lạy của nhà sư Tâm Mẫn nói riêng, ảnh hưởng uy tín Giáo hội nói chung. HT Bảo Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam mà còn bị đám côn đồ bắt nạt thì người dân sao khỏi bị đánh. Đây không chỉ đơn thuần hành động côn đồ, mà nó còn liên hệ đến hủy nhục hạnh nguyện tôn giáo và tội phạm hình sự khi xâm phạm đến thân thể người dân một cách vô cớ, gây mất trật tự giao thông, nêu hình ảnh xấu của một đất nước; làm người dân bất mãn và ngầm hiểu sau lưng những kẻ đó là một thế lực ngầm bảo kê sự phá hoại và đe dọa…Chẳng lẽ đất nước nầy loạn đến thế sao? Người dân có thể bị bất cứ ai hành hung cũng được sao?

Kẻ côn đồ không chịu trách nhiệm trước pháp luật, pháp luật không có trách nhiệm bảo vệ người dân bị hành hung? Cả giáo hội và nhà nước không ai có trách nhiệm trước những sự cố lộng hành? Thế thì người dân chỉ biết lặng buồn trước những nhiêu khê trong cuộc sống hiện nay. Phải chăng hồn ai nấy giữ???!!!

Hãy chờ sự trả lời của GHPGVN và các cơ quan có thẩm quyền để chuyến kết thúc của nhà sư Tâm Mẫn sắp tới, còn giữ được vẻ đẹp và giá trị của một hạnh nguyện.

Minh Mẫn (18/8/2012)